1 Słyszy się nieraz, że po odstawieniu pigułki wzrasta prawdopodobieństwo urodzenia bliźniaczków, a nawet czworaczków; czy to prawda?

Prawdą jest tylko to, że szanse na zajście w ciążę są wtedy nieco większe niż zwykle. "Urlopowane" wcześniej jajniki starają się bowiem nadrobić zaległości i płodność powraca zwykle już w pierwszym cyklu po rezygnacji z antykoncepcji hormonalnej. Źródłem tej uporczywie powtarzanej plotki jest to, że wielu ludzi myli tabletki antykoncepcyjne (hamują jajeczkowanie) z lekami na niepłodność (pobudzają owulację). Wprawdzie jedne i drugie zawierają te same hormony, ale w innych ilościach, a działanie ich jest zupełnie różne. Większe szanse na powicie bliźniąt mają tylko kobiety leczące niepłodność, bo brane przez nie leki skłaniają jajniki do produkcji nawet kilku komórek jajowych na raz.

2 Dlaczego kobiety stosujące pigułki antykoncepcyjne powinny łykać witaminę B?

By wspomóc pracę wątroby, która musi przerobić syntetyczne hormony zawarte w pigułce antykoncepcyjnej. Gdy witamin z grupy B zaczyna brakować, wątroba niedomaga, a po dłuższym czasie może nawet ulec trwałemu uszkodzeniu. By do tego nie dopuścić, ginekolodzy zalecają łykającym pigułki kobietom zażywanie równocześnie preparatów z kompleksem witamin z grupy B oraz poddawanie się co pół roku badaniu krwi na zawartość tzw. transaminaz (podwyższony poziom tych związków sygnalizuje niewydolność wątroby).

3 Słyszałam, że po pigułkach antykoncepcyjnych spada libido. Czy to prawda?

W przypadku jednofazowych pigułek (takich jak np. Cilest, Jeanine, Logest)często dochodzi do obniżenia poziomu libido. Odpowiadają za to zawarte w tych tabletkach hormony progesteron i estrogeny, obecne zawsze w tej samej dawce. To sprawia, że poziom hormonów płciowych utrzymuje się na stałym poziomie, a brak tzw. estrogenowego kopa wielu kobietom odbiera ochotę na seks. Inaczej jest w wypadku pigułek trójfazowych, w których ilość hormonów zmienia się w rytmie podobnym do tego, jaki występuje w naturalnym cyklu menstruacyjnym. W rezultacie w kolejnych fazach cyklu w organizmie kobiety poziom hormonów płciowych zmienia się, dzięki czemu apetyt na seks nie powinien zbytnio się zmniejszyć.

4 Czy można bezpiecznie brać pigułkę bez 7-dniowych przerw i raz na zawsze rozstać się z krwawieniem?

Tak, można to zrobić stosując tabletki jednofazowe i jednoskładnikowe, zwane potocznie minipigułkami (z hormonami gestagennymi, zwykle z progesteronem).
Badania przeprowadzone wśród kobiet, które łykając bez przerwy pigułkę "zrezygnowały" z miesiączki, nie wykazały negatywnych dla zdrowia konsekwencji takiego działania. Pojawiające się w pojedynczych wypadkach przejściowe problemy, np. nadmierne wypadanie włosów, pogorszenie stanu skóry lub objawy przypominające PMS, miały inną przyczynę i zbiegły się tylko z decyzją nieprzerwanego łykania pigułek. Nie potwierdziły się tym samym podejrzenia, by wyściełająca macicę błona śluzowa, która u kobiet nie stosujących antykoncepcji hormonalnej narasta i jest wydalana podczas miesiączki, mogła na skutek ciągłego łykania tabletek zbytnio się rozciągnąć i jakoś zagrozić zdrowiu. Podczas przyjmowania minipigułek błona śluzowa nie narasta, bo nie dopuszcza do tego zawarty w tym specyfiku hormon. Jedynym niepożądanym skutkiem ciągłego zażywania tabletek antykoncepcyjnych bywają plamienia.

5 Czy prezerwatywa chroni w 100% przed chorobami wenerycznymi, a w tym AIDS?

Prezerwatywy dobrych firm i prawidłowo używane chronią przed chorobami wenerycznymi. Drobnoustroje powodujące choroby weneryczne (nawet wirus HIV) nie przedostają się przez prezerwatywę.
Nieprawidłowo dobrana prezerwatywa (zbyt luźna, zbyt ciasna) może się zsunąć, lub pęknąć podczas stosunku lub w trakcie jego trwania. Należy również pamiętać o właściwym sposobie przechowywania (w zbyt wysokiej lub za niskiej temperaturze) kondomów i o ich dacie ważności. Nie wolno też smarować prezerwatyw ani namaszczać krocza kosmetykami do ciała: zawarte w nich tłuszcze mogą zniszczyć gumę! Do nawilżenia miejsc intymnych służą lubrykanty na bazie wody, które nie niszczą lateksu i doskonale nawilżają.

6 Czemu ginekolodzy odradzają używanie tamponów w tym kobietom, które mają założoną spiralę?

Czynią to, by wkładka wewnątrzmaciczna wypełniła w 100% swą antykoncepcyjną rolę. Przymocowane do niej żyłki mogą bowiem splątać się ze sznurkiem od tamponu, co grozi przemieszczeniem się wkładki. Sygnalizuje to ból i/lub krwawienie, nie ma też co liczyć na efekt antykoncepcyjny. Gdy taki wypadek się zdarzy, trzeba szybko dotrzeć do ginekologa, który sprawdzi, czy wkładka pozostała na swoim miejscu, lub usunie ją, jeśli się przemieściła. Po co narażać się na stres, ból i wydatki? Lepiej stosować podpaski.

7 Czym jest zespół "suchego oka" i czy może on być wywołany pigułką antykoncepcyjną?

Tak, ale to bardzo rzadki skutek uboczny stosowania antykoncepcji hormonalnej. Winowajcami są w tym wypadku zawarte w pigułkach hormony gestagenne (najczęściej progesteron), które mogą zahamować wydzielanie łez. Objawia się to pieczeniem i swędzeniem oczu, ich zaczerwienieniem i bólem oraz większą skłonnością do infekcji.
Kobiety stosujące pigułkę częściej skarżą się jednak na przesuszenie śluzówki w jamie ustnej, nosie i pochwie (to też efekt działania progesteronu). Jest na to wszystko rada: trzeba po prostu stosować odpowiednie środki nawilżające: krople do oczu, spraye do nosa i intymne żele (do kupienia w aptece).

8Jak się zabezpieczać podczas pierwszego razu?

Wskazany byłby następujący zestaw: minipigułka plus prezerwatywa. Minipigułka (w Polsce najłatwiej dostępna jest Cerazette) to środek dla zdyscyplinowanych, bo trzeba ją przyjmować zawsze o tej samej porze dnia. Łyka się ją codziennie, bez siedmiodniowych przerw. Minipigułki zawierają niewielką ilość hormonów gestagennych (najczęściej progesteron), nie ma w nich natomiast estrogenów. Dzięki temu nie hamują owulacji, lecz tak zagęszczają śluz w szyjce macicy, że plemniki nie są w stanie dotrzeć do komórki jajowej.
Prezerwatywa zaś ma zabezpieczyć oboje partnerów przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. To ważne, bo pierwszy stosunek dziewczyny nie musi być pierwszym dla chłopaka, a wiele tzw. chorób wenerycznych długo nie daje o sobie znać. Prezerwatywa jest też wskazana, gdy oboje debiutują, istnieją bowiem choroby, które można "złapać" nie tylko przez kontakt płciowy, a przekazuje się je dalej drogą kontaktów seksualnych (np. wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, opryszczka).
I jeszcze jedno: podczas pierwszego stosunku zestresowana sytuacją dziewczyna może mieć problemy z nawilżeniem pochwy. To kłopot dla obojga partnerów, bo wprowadzenie członka do pochwy "na sucho" jest bolesne, czasem tak bardzo, że uniemożliwia stosunek. Dlatego najlepiej wybrać kondom ze środkiem nawilżającym lub użyć intymnego żelu, by zapewnić poślizg.

9 Czy łykając pigułki naprawdę trzeba regularnie mierzyć sobie ciśnienie krwi?

Zdecydowanie tak, zwłaszcza jeśli nałogowo pali się papierosy, tzn. wypala się codziennie co najmniej 15 sztuk. Już sam nałóg zwiększa trzykrotnie zagrożenie zawałem serca, a dwukrotnie udarem mózgu. Stosowanie antykoncepcji hormonalnej zwiększa to ryzyko nawet trzykrotnie! Wybór jest prosty: albo papierosy, albo pigułki. Gdy kobieta przekroczy 35 lat i nadal pali, żaden szanujący się lekarz nie wypisze już jej recepty na antykoncepcyjne tabletki. Można próbować ukryć nałóg i nadal brać pigułki, ale taka zabawa w kotka i myszkę nierzadko źle się kończy.
A co z kobietami, które nie palą? I one powinny zacząć regularnie mierzyć ciśnienie po przekroczeniu 35 lat, bo w tym wieku wzrasta prawdopodobieństwo pojawienia się nadciśnienia na skutek zmian miażdżycowych, zaburzeń w pracy nerek lub tarczycy. Jak często kontrolować ciśnienie krwi? Najlepiej prosić o zmierzenie go przy okazji wypisywania kolejnej recepty na pigułkę. Jeśli ciśnienie przekracza 120/80 mm Hg, to do wyjaśnienia przyczyn tej sytuacji niepaląca kobieta powinna rozważyć odstawienie pigułki.

10 Kiedy należy odstawić juz pigułkę i zacząć stosować HTZ?

To sprawa indywidualna, o której decydują kobieta i jej ginekolog, który regularnie zaleca jej wykonywanie badań. Zamiana antykoncepcji hormonalnej na hormonalną terapię zastępczą przynosi najwięcej korzyści, gdy dojdzie do niej już w okresie przedmenopauzalnym, czyli ok. 45 roku życia, bo zmniejsza to znacznie zagrożenie osteoporozą oraz chorobami serca.
Jak przeprowadzić taką zamianę? W porozumieniu z lekarzem, należy na pewien czas odstawić pigułkę (trzeba w tym czasie stosować inną metodę antykoncepcji, np. prezerwatywę) i poddać się zaleconym badaniom: zmierzyć ciśnienie krwi, określić w niej zawartość hormonów płciowych, cukru i cholesterolu, wykonać mammografię i USG dopochwowe. Wyniki tych badań pozwolą lekarzowi określić najlepszy moment na rozpoczęcie HTZ.